Zelfstandige moeders, halve mama’s?

Categorie: 
Sociaal-juridische informatie

Het zwangerschapsverlof is vandaag een van de laatste domeinen waar de sociale bescherming van zelfstandigen veel zwakker scoort dan voor loontrekkenden. IZEO, de Brusselse beweging van zelfstandigen, verzet zich tegen deze onrechtvaardigheid met een petitie die werd afgegeven aan Minister van Middenstand en Zelfstandigen Willy Borsus.

De talrijke verschillen in sociale bescherming tussen de statuten van loontrekkenden en zelfstandigen zijn geleidelijk uitgevlakt, dankzij de aanhoudende acties van organisaties die de belangen van de zelfstandigen verdedigen. Een belangrijke stap in de goede richting werd genomen in juli 2014, met de gelijkstelling van de kinderbijslag voor kinderen van zelfstandigen en van loontrekkenden. Sindsdien is een kind een kind, maar een moeder is nog steeds niet zomaar een moeder.

Inderdaad, er bestaan nog steeds belangrijke verschillen tussen zelfstandigen en loontrekkenden, wat betreft het zwangerschapsverlof en de zwangerschapsvergoedingen. In vergelijking met moeders in loondienst of met een ambtenarenstatuut, duurt het zwangerschapsverlof voor zelfstandige vrouwen slechts half zo lang en is het amper half zo goed bezoldigd.

Een ontmoedigende factor

Deze ongelijkheden hebben een veelzeggende impact op de geboortestatistieken van beide stelsels: aan de kant van de vrouwen in loondienst werden er in 2013 78.845 geboortes geregistreerd voor 1.849.909 vrouwen (4,26%). Onder de 188.343 vrouwen die als zelfstandigen in hoofdberoep actief zijn, werden er nauwelijks 5376 geboortes geregistreerd (2,85%).

Dit verschil heeft waarschijnlijk twee oorzaken. Ten eerste is het zwangerschapsverlof van zelfstandigen minder goed beschermd en zien bepaalde zelfstandige vrouwen van moederschap af omdat ze zich een te kort en te weinig vergoed verlof economisch niet kunnen permitteren. Ten tweede vertellen veel zelfstandige vrouwen dat zij in het begin van hun carrière als loontrekkenden hebben willen werken om betere sociale tegemoetkomingen te verkrijgen in de jaren waarin hun kinderen werden geboren. Pas na de geboortes zijn die vrouwen aan een carrière als zelfstandigen begonnen.  

In beide gevallen kan men er van uitgaan dat de minder gunstige voorwaarden van het zwangerschapsverlof voor zelfstandige vrouwen een belemmerende impact heeft op het vrouwelijke ondernemerschap, dat wij nochtans bijzonder nodig hebben!

De Brusselse beweging van zelfstandigen IZEO heeft deze onrechtvaardigheid willen aanklagen door aan Willy Borsus een petitie met meer dan 5000 handtekeningen af te geven. De petitie vroeg dat het zwangerschapsverlof van zelfstandige moeders zou worden verbeterd en gelijkgesteld met het verlof waarop loontrekkende moeders recht hebben.

“Een niet te rechtvaardigen discriminatie”

“Het verschil in behandeling tussen zelfstandige moeders en moeders in loondienst met een ambtenaarsstatuut beschouwen wij als een niet te rechtvaardigen onrecht”, verklaart IZEO Secretaris-generaal Miguel Van Keirsbilck. “De vermoeidheid, de zorgen voor het kind, de noodzakelijke aanwezigheid van de moeder in de eerste levensweken van het kind… gelden die zaken niet evenzeer voor zelfstandige moeders als voor andere mama’s?”

Een zelfstandige moeder heeft vandaag recht op 3 à 8 weken zwangerschapsverlof, vergeleken met 15 weken voor mama’s in loondienst. IZEO vraagt dat het zwangerschapsverlof voor zelfstandige moeders wordt opgetrokken tot maximaal 15 en minimaal 8 weken.

Verder liggen de toegekende vergoedingen voor zelfstandige moeders gemiddeld nagenoeg twee maal lager dan voor loontrekkende vrouwen. De beweging van zelfstandigen vraagt dat deze vergoedingen voor het zwangerschapsverlof van zelfstandige moeders sterk verbeterd worden.

Ten slotte zijn zelfstandigen de enige werkkrachten in dit land die sociale bijdragen betalen tijdens het zwangerschapsverlof. Vandaar de derde eis van IZEO: een vrijstelling van de sociale bijdragen tijdens het trimester waarin de baby geboren wordt, zonder verlies van rechten op pensioen.

De beweging van zelfstandigen eist bovendien dat deze drie maatregelen ook op het adoptieverlof worden toegepast.

“Ieder jaar bevallen 5.500 zelfstandige moeders en genieten ze een zwangerschapsverlof. Wij hebben berekend dat de maatregelen die wij op tafel leggen een jaarlijks budget van 17 miljoen euro in vergoedingen vertegenwoordigen en 10 miljoen euro in vrijstelling van sociale bijdragen. Samen goed voor 27 miljoen euro per jaar. Dit lijkt ons een allesbehalve buitensporig bedrag voor een bijzonder belangrijke inzet: het welzijn van zelfstandige moeders en hun baby.”

Vergelijkende tabel – huidige situatie

 

Loontrekkenden

Zelfstandigen              

Duur

15 weken

3 tot 8 weken

Vergoeding

82% van het brutosalaris tijdens de 1ste maand en 71% vanaf de 2de maand

440,50 € per week

(+ 105 dienstencheques)

Gemiddelde effectieve vergoeding

62 € per dag

37 € per dag

Adoptieverlof

4 tot 6 weken

4 tot 6 weken

Betaling sociale bijdragen

Neen

Ja

Tijdskrediet en ouderschapsverlof

Ja

Neen

Vaderschapsverlof

3 dagen (werkgever) + 7 dagen (mutualiteit)

Neen

 

Ons dossier downloaden